St. Peter Stiftskeller: historia

Gdzie stoi ten dom

Restauracja znajduje się na terenie opactwa św. Piotra, benedyktyńskiego klasztoru w salzburskim Starym Mieście. Według własnej strony internetowej opactwa jego założenie datuje się na 696 rok, za sprawą biskupa Ruperta z Wormacji, i nazywa je najstarszym klasztorem w świecie niemieckojęzycznym o nieprzerwanej historii. Kościół opacki stoi u północnego podnóża Mönchsbergu, a restauracja znajduje się po jego prawej stronie. To otoczenie ma znaczenie dla całej opowieści: Stiftskeller zaczynał jako klasztorna piwnica win, na długo zanim ktokolwiek pomyślał o nim jako o miejscu do biesiadowania. Dziś w tych samych murach działa restauracja, lounge i przestrzeń eventowa, jak podaje strona internetowa lokalu.

Co wydarzyło się w 803 roku

Data na tablicy przy wejściu to 803. Strona z historią restauracji podaje, że Stiftskeller został po raz pierwszy wzmiankowany na piśmie w tym roku przez Alkuina z Yorku, doradcę Karola Wielkiego. Wikipedia opisuje źródło na dwa sposoby — raz jako akt wydany przez Alkuina, raz jako list do Karola Wielkiego — więc typ dokumentu należy uznać za nieustalony, a rok za punkt stały. Z przekazu wynika, że Stiftskeller związany z opactwem istniał już w 803 roku. Nie wynika z niego, że działała wówczas restauracja serwująca gościom posiłki w dzisiejszym rozumieniu. Kalendarium restauracji odnotowuje obchody 1200-lecia domu w 2003 roku, co pokazuje, jak lokal liczy swój wiek.

Jak mocna jest teza o najstarszej restauracji

Restauracja nazywa siebie najstarszą restauracją w Europie, a Wikipedia podaje, że rości sobie prawo do miana najstarszej w Europie Środkowej. Jedno i drugie to twierdzenia, nie wyroki. Wikipedia dodaje, że lokal w swojej historii kilkakrotnie był zamykany, co oznacza, że nie można go nazwać najstarszą restauracją działającą nieprzerwanie; ten tytuł Wikipedia przyznaje Sobrino de Botín w Hiszpanii, otwartej od 1725 roku. Rozsądna interpretacja jest taka, że Stiftskeller ma jedne z najstarszych udokumentowanych korzeni spośród wszystkich domów biesiadnych w Europie, natomiast etykieta „najstarsza restauracja" zależy od tego, jak zdefiniujemy restaurację. W praktyce etykieta ma mniejsze znaczenie niż otoczenie, bo piwnica należy do opactwa, które opisuje swoją historię jako nieprzerwaną od 696 roku.

Od piwnicy win do gospody

Strona z historią restauracji śledzi rozwój domu krok po kroku. W 1517 roku opat Wolfgang Walcher kazał wykować skalną piwnicę z dostępem do dziedzińca opactwa, a w 1527 roku opat Chillian Pitricher dobudował drugą. Woźnice i rzemieślnicy pracujący dla opactwa otrzymywali Weinpfennig, czyli Haustrunk — przydział wina — a piwnica powoli przekształcała się w gospodę. W 1803 roku dom uzyskał prawo do serwowania piwa, a w 1809 roku kwaterowali tam francuscy żołnierze podczas wojen napoleońskich. To samo kalendarium odnotowuje, że Stiftskeller został splądrowany w 1918 roku, pod koniec pierwszej wojny światowej.

Haydn na piętrze, Mozart przy stole

Według historii restauracji salzburski kompozytor Haydn mieszkał na górnym piętrze Stiftskellera od 1763 roku. Dom podaje również, że rodzina Mozarta jadała w nim posiłki, powołując się na dziennik Nannerl Mozart. Wikipedia traktuje twierdzenie, że Mozart tam jadał — obok Kolumba i Fausta — jako lokalną legendę. Oba stwierdzenia mogą współistnieć: restauracja opiera się na wzmiance w dzienniku, a legenda jest tym, co powtarzają odwiedzający. Poza wszelką wątpliwością pozostaje fakt, że Haydn jest pochowany w kościele opackim obok siostry Mozarta, Nannerl — w kościele sąsiadującym z restauracją. Restauracja odnotowuje także, że około 1300 roku dom wszedł do historii literatury za sprawą poety i kompozytora znanego jako Mnich Salzburski.

1903: Sala Barokowa

Własna historia restauracji mówi, że Sala Barokowa i Willibaldhöhle zostały zbudowane i rozbudowane za opata Willibalda Hauthalera w 1903 roku, a arkady nazwane jego imieniem pochodzą z mniej więcej tych samych lat. Sala jest bankietową salą w stylu barokowym, ze stiukami i freskami, a nie zachowanym osiemnastowiecznym pomieszczeniem. Dla zwiedzającego to przydatna informacja. Sala jest piękna i doskonale nadaje się do muzyki, ale gdy organizator mówi o wieczorze takim, jak mógłby wyglądać w 1790 roku, chodzi o kostiumy i repertuar, nie o oryginalne mury. Arkady na dziedzińcu, nazwane imieniem opata, powstały w tych samych latach.

1996: początek Mozart Dinner Concert

Restauracja datuje pierwszy Mozart Dinner Concert na 1996 rok, zorganizowany w Sali Barokowej, i twierdzi, że od tamtej pory jest tam nieprzerwanie wystawiany. Format łączy trzydaniową kolację z ariami i duetami z oper Mozarta oraz serenadą Eine kleine Nachtmusik, wykonywanymi między daniami przez Amadeus Consort Salzburg. Sam dom został przemianowany w 2017 roku, gdy Stiftskeller stał się St. Peter Stiftskulinarium. Dlatego obie nazwy pojawiają się w starszych przewodnikach i na zdjęciach, takich jak te na tej stronie. Nazwa zespołu, Amadeus Consort Salzburg, występuje zarówno w opisach wieczoru przygotowanych przez restaurację, jak i przez organizatora.

Kościół opactwa obok

Kościół obok restauracji uzyskał obecne rokokowe wnętrze w latach 1760–1782, za opata Bedy Seeauera. Wielka msza c-moll Mozarta została w nim po raz pierwszy wykonana w październiku 1783 roku, podczas jego wizyty w Salzburgu z Constanze w 1783 roku; dzieło pozostało niedokończone, a wykonanie objęło Kyrie, Gloria, Sanctus i Benedictus. Cmentarz opactwa, Petersfriedhof, jest prawdopodobnie tak stary jak samo opactwo, a jego katakumby są wykute w skale wzgórza. Godziny zwiedzania kościoła i cmentarza ustala opactwo, więc sprawdź stronę internetową opactwa. Strona opactwa podaje, że benedyktyni żyją i pracują tam od 696 roku, i wymienia kościół, cmentarz oraz katakumby wśród zabytków Starego Miasta.

Co wnosi wieczór koncertowy

Koncert przy kolacji nadaje domowi cel, który w różnych formach istniał tu od stuleci: miejsce, gdzie ludzie jedli i pili pod skrzydłami opactwa. Muzyka jest Mozarta, wykonawcy noszą stroje z epoki, a Sala Barokowa dostarcza stiuków i żyrandoli. To, co wnosi do historii, to atmosfera, nie dokumentacja. Jeśli chcesz dokumentów, przeczytaj strony historyczne opactwa i restauracji; jeśli chcesz atmosfery, wieczór jest sposobem, by ją poczuć, a przewodnik po tym, co rezerwować, wyjaśnia jak. Restauracja działa również osobno jako lokal fine dining, więc zwiedzający może zjeść tam bez koncertu.

Czytaj dalej: Kolacja z Mozartem w Salzburgu: co warto zarezerwować

Dla kogo to nie jest

Ten dom nie jest dla podróżnych szukających średniowiecznego wnętrza ani stanowiska archeologicznego. Skalne piwnice są stare, ale koncert odbywa się w sali z 1903 roku. To także nie muzeum: w tym przewodniku nie ma biletowanego zwiedzania Stiftskeller, tylko kolacja z muzyką. Jeśli przyjechałeś do Salzburga dla samego klasztoru, kościół opactwa, cmentarz i katakumby to osobne zabytki z własnymi zasadami zwiedzania i nie wymagają rezerwacji kolacji. Jeśli chcesz historii w ścisłym sensie, strona opactwa i artykuły Wikipedii w liście źródeł podają więcej szczegółów, niż może dać jakakolwiek kolacja.